Luc Versmissen
Toen zijn schoonouders gingen verhuizen, besloten Luc en zijn vrouw Yvette hun drukke leven in Antwerpen achter zich te laten en in Zammelen te gaan wonen. Een klein dorp tussen Hasselt en Tongeren, in een groene, glooiende omgeving gekenmerkt door de vele fruitboomgaarden. Ze startten met gastenkamers en Luc begon met ecologisch tuinieren en plantte een hoogstamboomgaard aan in zijn tuin.
Dit type boomgaard is nauw verbonden met de streek. Halverwege de 18e eeuw werden ze massaal aangelegd als een bij-activiteit: in weides met vee werden fruitbomen geplaatst die naast schaduw voor de dieren ook opbrengsten gaven. Zo goed als iedereen in het dorp had er eentje, klein of groot. Waardoor het een bloeiende handel was in de streek, getuige de stroopfabrieken en het speciale fruitspoor die de vruchten tot in Keulen en Londen brachten.
Na de tweede wereldoorlog verwaterde deze traditie en kwamen de laagstamboomgaarden in de plaats. Minder diversiteit, minder natuurwaarde, grootschaliger, makkelijker. De hoogstamboomgaarden verdwenen, samen met het bijhorende landschappelijk erfgoed van haagkanten, weidepoorten en zo meer. Luc wou hier iets aan doen en ging over tot actie.
Twee jaar geleden organiseerden Yvette en ik een boomgaardcafé in het dorp in samenwerking met het Regionaal Landschap. Er kwamen een tiental boomgaard-eigenaars uit het dorp op af, van boeren en privé-eigenaars tot natuurpunt. Daar is de vereniging Fruitwei Zammelen uit ontstaan.
Met de vereniging brengt Luc de problemen in kaart en probeert hij daar vooral iets aan te doen, zodat de hoogstamboomgaarden die er nog zijn, bewaard en in standgehouden worden. Er worden plukdagen georganiseerd, er wordt gezamenlijk sap of stroop gemaakt en er staan ook snoeicursussen en plantacties op het programma.
Het is geen louter nostalgisch gebeuren. De iconische boomgaarden uit het verleden, verbinden vandaag de mensen in het dorp rond de natuur en het landschap waarin ze leven. Fruitwei Zammelen is de kracht van lokaal, kleine schaal en een eigen verhaal.
Fruitwei Zammelen werkt nauw samen met lokale erfgoedspelers. Zo konden ze via het project “erfgoeddoeners” van Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren een project indienen om 5 historische briers of weidepoorten te laten restaureren.
Briers is waarschijnlijk afgeleid van het Franse 'barrière' en wordt in Haspengouw gebruikt om de smeedijzeren poorten aan te duiden die de hoogstamboomgaarden afsluiten om het vee binnen te houden.
Luc en co hopen andere dorpen en hoogstamboomeigenaars in de regio te inspireren om er mee voor te zorgen dat deze traditionale boomgaarden deel blijven van het landschap en de gemeenschap.
De favorieten van Luc
Luc op Open Monumentendag
Iedereen is welkom in Zammelen om mee de inhuldiging van de pas gerestaureerde briers te vieren!
Echt? Is dit het legendarische Kosmos-vakantiecomplex? Als broekventje liep ik er tien dagen wat verloren bij. Te grote refters, te grote slaapzalen, héél veel generatiegenoten bij elkaar. Benieuwd welke toekomst er weggelegd is voor Kosmos.
Ik val voor de titel van dit evenement. Een vleugje activisme, een frisse snuif voluntarisme, woke met een goede vibe. Is grond het bezit van zijn ‘eigenaar’? Het landschap is in ieder geval van en voor iedereen. Razend benieuwd hoe de plaatselijke ‘commoners’ dat in de praktijk brengen.
Ik studeerde in Antwerpen en bleef er jaren hangen. Hier sleet ik ettelijke uren aan opzoekingswerk. Je vroeg een boek op via een formulier en dan moest je wachten. Het moment dat de magazijnbediende in grijsblauwe stofjas met zijn karretje boeken kwam aansjorren, staat op mijn netvlies en in mijn geheugen gegrift.
Ooit een stadsfeestzaal die ter beschikking stond van verenigingen en waar legendarische evenementen plaatsvonden. De geschilderde landkaarten in de majestueuze zijbeuken voeren je langs continenten en wereldzeeën.
Aan de boorden van ‘de vaart’ gezeten, noteerden we in onze jongensjaren naam en tonnenmaat van de botters, spitsen en steenbakkersponden die passeerden. Het directieschip Leopold dat nu in mijn geboortedorp gerestaureerd wordt, was daar wellicht niet bij. Maar als het ooit pendelt tussen Dessel en Schoten, dan vaar ik graag mee.
Een van de vele mooie plekjes in het Haspengouw dat me nauw aan het hart ligt. Ja, die ene vleermuis, ja, dat ene plantje. Wie twijfelt er nog dat we beter af zijn met meer en betere natuur?
