Ann Derieuw
Een vervallen pastorie, de slaapkamer van de pastoor, een onderzoek naar een linnen wand en de vondst van een wel zeer exotisch historisch behangpapier tussen de randen van de lambrisering. De opwinding die daarmee gepaard ging tijdens een studieproject, zette de toon voor Anns carrière. Na een periode als werfleider bij een restauratie aannemer, technisch tekenaar en bouwkundig inspecteur, is ze sinds 10 jaar één van de 15 monumentenwachters interieur in Vlaanderen.
Het motto van Monumentenwacht is ‘beter voorkomen dan genezen’. We inspecteren de toestand van een gebouw of interieurcollectie en we maken rapporten vol advies voor een goed preventie- en onderhoudsbeleid.
De ene dag inspecteert ze het interieur van een kerk, de andere dag de collectie van een burgerlijk gebouw of kasteel. Soms gaat ze ook zelf aan de slag om bijkomende zorg te bieden of workshops te geven voor beheerders en vrijwilligers. In Zwalm werkte ze recent samen met een hele resem partnerorganisaties aan het veiligstellen van de collecties religieus erfgoed uit verschillende kerken die een andere bestemming krijgen. Ze verzorgden de textielcollectie, maakten speciale hoezen en kapstokken op maat, ontstoften en zo veel meer. Alles werd ondergebracht in de nieuwe depotkerk van Paulatem, waar de erfgoedcel VARIANT en vrijwilligers er verder voor zullen zorgen.
De inspecties gebeuren aan de hand van de zogenaamde 10 schadefactoren en de manieren waarop materialen daarop reageren. Van mechanische schade, verontreiniging, brand, water, ongedierte, licht en temperatuur, informatieverlies tot diefstal of vandalisme: er zijn veel zaken die collecties in gevaar brengen.
In musea worden de best mogelijke omstandigheden gecreëerd om een collectie te bewaren en tonen, maar dat is op de meeste erfgoedlocaties niet mogelijk. Daarom focussen we in ons advies vaak op kleine en haalbare manieren om de omgeving beter te maken en schade te voorkomen. Zo kunnen de objecten bewaard blijven waar ze thuis zijn.
Door de jaren heen inspecteerde Monumentenwacht het interieur van de Sint-Jacobskerk in Gent, waarna verschillende werkpunten door het kerkbestuur werden aangepakt. Zo waren er behandelingen tegen houtborende insecten en er werd een ontstof-actie opgezet met vrijwilligers. Op Open Monumentendag demonstreren Ann en haar collega’s Sien en Thaïs zelf hun advies rond de kwetsbare vaandels die staan opgesteld in de kerk.
Vroeger werden de vaandels tijdens processies meegedragen en zorgvuldig opgeborgen. Die traditie en kennis is verloren gegaan en nu dreigt onomkeerbare schade door permanente tentoonstelling. We gaan de vaandels afhalen, zorgvuldig stofzuigen en correct opbergen. Als ze daarna afwisselend opgesteld en regelmatig onderhouden worden, kunnen ze nog lang en veilig in de kerk blijven.
Om het belang van onderhoud in de kijker te zetten, organiseert Monumentenwacht Vlaanderen in oktober voor het eerst de “Week van het Onderhoud”. Tijdens lezingen, workshops en plaatsbezoeken worden ervaringen uitgewisseld en kennis gedeeld.
De favorieten van Ann
Ann op Open Monumentendag
Op Open Monumentendag ben ik zelf aanwezig in de Sint-Jacobskerk. Samen met mijn collega's doe ik een demonstratie van hoe historische vaandels onderhouden worden. Mijn bouwkundige collega's doen rondleidingen op zolder: ook een aanrader!
In deze depotkerk zijn de collecties van verschillende kerken uit Zwalm ondergebracht. Er zitten prachtige stukken bij. Je ontdekt er ook wat er allemaal bij kwam kijken om dit huzarenstukje mogelijk te maken.
De Boekentoren blijft voor mij een iconisch gebouw. Ik ben als bouwkundig wachter nog van de toren afgedaald. Dus dat maakt het extra bijzonder. Ook het op maat ontworpen meubilair van Henry Van de Velde is de moeite waard.
De Vooruit is voor mij ook een icoon van Gent. Tijdens een rondleiding zag ik plekken die je normaal niet bezoekt en kreeg ik uitleg over de restauratie, wat extra bijzonder was, omdat ik ooit les kreeg van de restauratiearchitect die het gebouw van de sloophamer redde.
In Ename kun je zelf meehelpen aan de heropbouw van een stukje abdijmuur volgens historische technieken. Ideaal voor wie graag de handen uit de mouwen steekt. Na de recente restauratie is het Archeopark opnieuw een bezoekje meer dan waard.
In dit atelier zie je hoe behangpapier nog volledig met de hand wordt gemaakt met houten drukblokken en historische verven. Probeer het zelf ook eens uit!
Een bezoekje aan het Begijnhof OLV ter Hoyen is altijd een verademing. Dit stille plekje midden in de stad, met zijn karaktervolle huizen en barokke kapel, blijft één van mijn favoriete plekken in Gent.
