Menu

Organisatoren aan het woord: Open Monumentendag voorbereiden in tijden van corona

mondmasker

Het coronavirus testte de voorbije maanden - en nog steeds - ons aanpassingsvermogen. Ook op de voorbereidingen van Open Monumentendag heeft het virus effect. Wij spraken met twee organisatoren die ondanks een aangepaste planning en werkplek alles uit de kast halen om op zondag 13 september hun monument te laten stralen! 

  • Leen Dierckx is medewerker onroerend erfgoed bij Regionaal Landschap De Voorkempen/Erfgoed Voorkempen en coördineert de verschillende Open Monumentendag-activiteiten uit deze regio

  • Lynn Debecker is deskundige programmatie bij Gemeente Overijse en is al jaar en dag een enthousiaste Open Monumentendag-organisator.

Heeft het coronavirus jouw Open Monumentendag voorbereidingen in de war gestuurd? 

Leen: "Door het coronavirus kwamen we in een tijd van onzekerheid terecht. Plannen en organiseren leek even niet aan de orde. Net als iedereen moesten we eerst afwachten wat er mogelijk zou zijn."

Lynn: "Overijse herdenkt dit jaar 75 jaar einde Wereldoorlog II. Heel wat activiteiten zijn door het coronavirus naar 2021 verplaatst. Open Monumentendag kan gelukkig wel door gaan, omdat alles grotendeels in openlucht plaats vindt. Uiteraard dienen we wel extra maatregelen te nemen tegen de verspreiding van het virus. De rondleiding voor de scholen zullen we ook moeten aanpassen. Als schooluitstappen niet zijn toegelaten, gaan onze gidsen naar de scholen om klassen een rondleiding te geven in de schoolomgeving.”

Open Monumentendag

Hoe heb je je de afgelopen tijd voorbereid op Open Monumentendag? 

Lynn: “We volgen de nationale richtlijnen op de voet en stemmen deze af met de gemeentelijke Corona-crisiscel. Tijdens Open Monumentendag verwachten we 1.000 bezoekers. Door op één dag vier locaties open te stellen in en rond het centrum hopen we de toestroom te beperken. Onze dienst mobiliteit adviseert ons hierrond."
Leen:  "Activiteiten die al gepland waren dienden herbekeken te worden en over nieuwe ideeën moest goed nagedacht worden. We mailden met de gemeentelijke diensten en erfgoedverenigingen in de regio om te horen hoe zij de situatie beleefden. Zo kwam er een communicatie op gang waarbij er ideeën konden worden uitgewisseld. Ook het delen van obstakels en pijnpunten helpt om perspectief te krijgen."

Kan je ons al iets vertellen over Open Monumentendag in jouw regio? Hoe zorg je voor 'coronaproof' activiteiten?

Leen: "In de regio van Erfgoed Voorkempen wordt er veel ingezet op activiteiten in de buitenlucht: wandel- en fietstochten. Er is in onze streek veel religieus en funerair erfgoed dat zich uitstekend leent voor dit soort activiteiten: Mariagrotten, kerken en kapelletjes. In een kerk is er vaak ook veel ruimte, wat rondleidingen in beperkte groepjes toch mogelijk maakt. Daarnaast maakt men ook werk van digitale tours met een duurzaam karakter."

Lynn: ”We stellen twee schuilkelders en twee oorlogsbunkers open voor het grote publiek. Drie monumenten zijn gerestaureerd tot een winterverblijfplaats voor vleermuizen. De monumenten zijn vrij toegankelijk en eenvoudig coronaproof te maken. Indien mogelijk voorzien we een aparte in- en uitgang met een wachtrij die wordt aangeduid met nadarhekken. Je kan dit vergelijken met aanschuiven aan een attractie in een pretpark. Ook bestelden we het veiligheidspakket van Open Monumenten met handgel, grondsignalisatie en veiligheidsrichtlijnen.

We bieden ook twee gegidste wandelingen aan: in Overijse centrum rond Wereldoorlog II en in Terlanenveld rond een Brits krijgsgevangenkamp voor Duitse soldaten. Ook daar worden de nodige veiligheidsmaatregelen genomen en maken we de groepen niet te groot. Zo blijft elke gids goed verstaanbaar voor het publiek, ondanks de fysieke afstand die in acht moet worden genomen. Het publiek wordt geïnformeerd over de veiligheidsmaatregelen die we nemen. Ook zetten we extra vrijwilligers in om de mensen wegwijs te maken aan de monumenten en hen rond de maatregelen te informeren.”

Open Monumentendag Europese vlag

Waarom is Open Monumentendag zo belangrijk? 

Lynn: ”Open Monumentendag is de hoogdag om ons onroerend erfgoed in de belangstelling te zetten voor een breed publiek. Naast de openstelling op zondag bieden we ook scholenrondleidingen aan. Zelf wordt ik nog vaak door kinderen aangesproken die ik jaren geleden heb rondgeleid tijdens Open Monumentendag. Vele gebouwen spreken, zeker bij kinderen, tot de verbeelding. Het is fijn dat Open Monumentendag zo in het geheugen blijft zitten van het publiek. Dat we hen niet alleen een leuke dag aanbieden of een leuk verhaal, maar ook een mooie herinnering!”

Leen: "Veel mensen zullen tijdens de coronaperiode erop uit getrokken zijn in de eigen buurt en zo nieuwe plekjes ontdekt hebben “net om de hoek”. Open Monumentendag zorgt ieder jaar voor dit gevoel, je ontdekt de kerk in je straat waar je nog nooit bent binnen gestapt of de geschiedenis van de Mariagrot waar je zo vaak voorbij fietst. Een oude foto van je straat kan deze opeens in een heel nieuw licht plaatsen. We blijven tegenwoordig niet meer allemaal in ons geboortedorp wonen, maar via Open Monumentendag kunnen we een band opbouwen met de plek waar we wonen."

Lynn Debecker
Lynn Debecker
Gemeente Overijse

We bestelden het veiligheidspakket van Open Monumenten met handgel, grondsignalisatie en veiligheidsrichtlijnen.

Heb je tips voor andere organisatoren om zich in deze onzekere tijden voor te bereiden op Open Monumentendag? 

Lynn: “Geef je programma zeker niet te snel op. Vaak kan je, mits enkele aanpassingen, je locatie toch open stellen. Zo bieden we dit jaar geen tentoonstelling aan, maar wel een brochure die ook online te raadplegen is. Zo kan het publiek zich op voorhand goed voorbereiden op het bezoek. Ter plaatse voorzien we wel nog een gids om extra toelichting te geven.”

Leen: "Met anderen overleggen brengt vaak nieuwe ideeën en inzichten. Eenvoudige activiteiten zijn ook de moeite waard, bv. een tour die bezoekers op eigen houtje kunnen doen garandeert dat zij zelf veel controle hebben over hun veiligheidsgevoel."