Duurzaamheid is... gemeenschapsvormend

Een andere benadering van duurzaamheid is de idee dat het begrip ook een gemeenschapsvormend aspect in zich heeft. Burgers willen zich vaak samen inzetten voor het behoud en beheer van ons erfgoed. Samen zorgen ze voor het verleden én maken ze de monumenten in hun omgeving toekomstproof. Deze bottum-up initiatieven zijn niet alleen duurzaam maar ook heel inclusief. Duurzaamheid versterkt zo de verbondeheid van burgers met de culturele rijkdom en diversiteit in hun omgeving alsook versterkt duurzaamheid de gemeenschap op zich.

Ken jij trouwens een goed voorbeeld dat binnen dit thema past? Laat het ons dan weten zodat we het kunnen delen op deze pagina!

Villa Ockenburgh

Vrijwilligers aan de basis van jouw initiatief!

Achter het behoud en de werking van jouw monument gaat vaak een geëngageerde groep vrijwilligers schuil. Zonder hen is er soms geen toekomst voor vele erfgoedparels. Een inspirerende casus is de renovatie van Villa Ockenburgh in Den Haag. De buitenplaats stond vanaf 1996 twintig jaar lang te koop, zonder dat iemand geïnteresseerd was. In 2012 namen buurtbewoners het heft in eigen hand en gingen aan de slag om het achterstallig onderhoud aan het Rijksmonument en de tuinen aan te pakken. Het gezamenlijke initiatief bleek aanstekelijk te werken! Vrijwilligers en professionals, jong en oud, leerlingen en studenten, vele donateurs en fondsen: allemaal hebben ze zich ingezet om het monument een nieuwe toekomst te geven. Momenteel zijn er 150 vrijwilligers actief in verschillende groepen. Ze organiseren activiteiten: van technische klussen en tuinonderhoud, de inzet van gastvrouwen tijdens maatschappelijke bijeenkomsten tot presentaties over het burgerinitiatief. Ook organiseren zij vele culturele activiteiten en evenementen. Dat alles met als doel om mensen uit de wijde omgeving met elkaar in contact te brengen. En daarmee meer harmonie in de samenleving te creëren.

Stedelijke incubator

a2o architecten herbestemde een vroeg 20e-eeuwse chocoladefabriek in Nerem-Tongeren tot een woongebouw. Op het gelijkvloers hebben de woningen een eigen voordeur die uitgeeft op het parklandschap. Op het maaiveld en in de toren sluiten de woningen aan bij collectieve ruimtes. De fabriek krijgt een nieuwe plaats in de gemeenschap doordat de architecten een draagvlak creërden. Ze informeerden en raadpleegden de gemeenschap en maakten de buurtbewoners enthousiast voor het project. 

Remote video URL
RE-ST

Samen op zoek naar een nieuwe invulling

In afwachting van een grondige restauratie van het Klein Seminarie in Hoogstraten werd via een één-op-één ontwerpend onderzoek het meervoudig gebruik van de kapel uitgetest. Vooral door te doen. Geen ontwerp vanaf te tekenplank maar het samen ontdekken van de mogelijkheden. Voor één week gaan de kerkbanken aan de kant, meer nog ‘eruit’, en wordt er ruimte gemaakt voor nieuwe schoolse activiteiten. In de vrijgemaakte kapel kregen verschillende initiatieven letterlijk ruimte. Van een capoeira-sessie tot een ligconcert. Of een vloer-dambordspel tot een modeshow over verkeersveilige kledij. Het meemaken en toe-eigenen van architectuur door het samen beleven en creëren wordt hier letterlijk toegepast. Het effect van dit intensief en meervoudig gebruik gedurende een korte tijdspanne, zindert nog na. Het heeft geleid tot overleg over een mogelijke invulling van de kapel als gemeentelijk cultuurcentrum. De kapel werd opnieuw ontdekt als ruimte waar plaats is voor poëzie, film, media, dans, muziek en beeldend werk. Ook de bewoners en bezoekers van Hoogstraten zijn (opnieuw) welkom in de school .

Kapelvandeontluiking

Kapel van de ontluiking

De Kapel van de Ontluiking in Groot-Bijgaarden is een mooi voorbeeld van een plaats waar iedereen welkom is. De kapel onderging een grote transformatie: van buitenaf bekeken is er op het eerste zicht niets veranderd maar het interieur veranderde drastisch naar een 'white cube' met rode accenten. De bezoeker treedt binnen in een open, ogenschijnlijk onbestemde ruimte: er is geen centrum, geen richting en er zijn geen beelden. Een wit plafond, muren bezet met witte luiken gescheiden door fijne rode lijnen, en wit zand als vloerbedekking, vormen tezamen dit eenvoudige interieur. De kapel is zo verheven tot meer dan een kapel. Het is een stilteplek geworden waar bezinning en zingeving in de brede zin centraal staan. Onder andere scholengroepen vinden hier vandaag inspiratie. 

Oproep: European Heritage Days Stories

Ken je een bijzonder verhaal over erfgoed dat je met ons wil delen? Doe je boeiend werk met erfgoed in jouw gemeenschap? Dan horen we graag van je!

De oproep voor European Heritage Days Stories is een kans om jouw erfgoedschatten te delen met andere gemeenschappen in Europa. Het enige wat je moet doen is het online aanvraagformulier invullen en jouw verhaal wordt online gepubliceerd. Doe mee en misschien win je wel een subsidie voor jouw project!